ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
18
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
سر زده كه عقوبش شتاب كرده ، و چون فقر به آنان رو مىكرد مىگفتند : مرحبا به شعار نيكان و صالحان و امّا روش اهل غرور بر خلاف اين است ، زيرا مىپندارند كه رو آوردن دنيا كرامتى است از خدا و پشت كردن آن ذلَّت و خوارى آنهاست ، چنان كه خداى تعالى از حال آنان خبر داده و مىفرمايد : فَامَّا الانسانُ اذا مَا ابتَلاه رَبّه فَاكرَمَه وَنَعَّمَه فَيَقُولُ رَبّى اكرَمَن ، وَامَّا اذا مَا ابتَلاه فَقَدرَ عَلَيه رِزقَه فَيَقُولُ رَبّى اهاننِ 89 : 15 - 16 ( فجر ، 15 - 16 ) « امّا انسان آنگاه كه پروردگارش او را بيازمايد و ارجمند كند و نعمت دهد گويد : پروردگارم مرا گرامى داشته است ، و امّا چون امتحانش كند و روزيش را بر او تنگ گيرد گويد : پروردگارم مرا خوار كرده است » . علاج اين غرور اين است كه بداند كه اقبال دنيا دليل خوارى و زبونى است نه كرامت و احسان ، و قطع علائق دنيا سبب كرامت و قرب به خداى سبحان است ، و راه رسيدن به اين معرفت ، يا ملاحظه و تأمّل در احوال انبياء و اولياء و عرفا و اتقياء است ، يا تفكر و تدبّر در آيات و اخبار ، خداى سبحان مىفرمايد : أَ يَحسَبُونَ أَنَّما نُمِدّهم بِه مِن مال وَبَنينَ نُسارِعُ لَهُم فِي الخَيراتِ بَل لا يَشعُرُونَ 23 : 55 - 56 ( مؤمنون ، 56 - 57 ) « آيا گمان مىكنند مال و فرزندانى كه به ايشان مىدهيم خوبيهائى است كه براى آنها شتاب مىكنيم ، نه چنين است بلكه آنها نمىفهمند » . و نيز مىفرمايد : سَنَستَدرِجُهُم مِن حَيثُ لا يَعلَمُونَ 7 : 182 ( اعراف ، 181 ، قلم ، 44 ) « . . از آنجا كه ندانند اندك اندك فراگيريمشان » . و مىفرمايد : فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِه فَتَحنا عَلَيهِم أَبوابَ كُلِّ شَيءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذناهُم بَغتَةً فَإذا هُم مُبلِسُونَ 6 : 44 ( انعام ، 44 ) « و چون آيه هايى را كه به آنها پندشان داده بودند فراموش كردند درهاى هر چيزى را بر آنها گشوديم تا آنكه به آنچه رسيدند شادمان شدند ناگهان بگرفتيمشان و يكباره نوميد شدند » .